Sekcja Kognitywistyczna KNSF UJ

Spotkanie 7. Naukowo o świadomości (13.03.2010)

2010-03-11T20:13:00.004+01:00

serdecznie zapraszamy na referat:
"Świadomość - nie dla filozofów.
(Czyli Trudny Problem istnieje, ale na szczęście nie jest nasz)"
który przedstawi Barbara Grobler

Czas: 13.03.2010 (sobota), godz. 17:00
Miejsce: Instytut Filozofii, ul. Grodzka 52; s.97

Spotkanie 6. Ewolucja zmysłów (16.01.2010)

2010-01-13T23:19:00.004+01:00

Serdecznie zapraszamy na referat
"Ewolucja zmysłów z perspektywy
epistemologiczno-kognitywnej",
który przedstawi Eliza Wlazło

Czas: 16 I 2010 (sobota), godz. 15:00
Miejsce: Instytut Filozofii, ul. Grodzka 52;
spotykamy się pod sekretariatem
(Ip., dla spóźnionych zostanie wywieszona kartka z nr sali, najprawdopodobniej będzie to 97)

Spotkanie 5. Neuroestetyka - teoria Ramachandrana-Hirsteina (12.12.2009)

2009-12-13T16:04:00.020+01:00

Na wspólnym spotkaniu naszej sekcji oraz Koła Neuronus nasz opiekun naukowy, dr Stefan Florek, wystąpił z referatem pt.
" Ośmioraka ścieżka Ramachandrana-Hirsteina - przepis na dzieło sztuki czy droga donikąd?"

Przed spotkaniem przesłał nam

WSTĘPNY ZARYS REFERATU:

W ostatniej dekadzie sztuka coraz częściej staje się przedmiotem badań kognitywistów. W badaniach tych można wyróżnić dwa nurty: neubrobiologiczny (neuroestetyka) i ewolucyjny. Pierwszy z nich skupia się na neuronalnych korelatach i procesach poznawczych związanych z przeżyciem estetyczny. Drugi koncentruje się na odkrywaniu ewolucyjnych korzeni sztuki.

Najbardziej rozbudowaną i wyczerpującą kognitywistyczną koncepcję sztuki, w pewnym zakresie stanowiącą pomost między tymi dwoma nurtami poszukiwań, zaproponowali Vilianur Ramachandran
i William Hirstein w pracy „The Science of Art”. Trzonem tej koncepcji jest osiem zasad, do których
– zdaniem Ramachandrana i Hirsteina – stosują się, zazwyczaj nieświadomie, artyści tworzący sztukę wizualną. Zasady te wyznaczają ośmioraką ścieżkę wiodącą do doświadczenia piękna dzieła sztuki; analogicznie do buddyjskiej ścieżki wiodącej do oświecenia.

Propozycja Ramachandrana i Hirsteina wywołała gorące debaty, głównie w środowisku artystów i filozofów, w których przeważały głosy krytyczne. Najpoważniejszy argument krytyków sprowadza się do twierdzenia, że wskazywanie na neuronalne korelaty doświadczenia artystycznego wyjaśnia niewiele – o ile w ogóle wyjaśnia cokolwiek. Zarzut ten jest poniekąd standardowo formułowany pod adresem neuronauki odnośnie jej możliwości eksplanacyjnych i daje się relatywnie łatwo oddalić. Jestem przekonany, że koncepcja Ramachandrana – Hirsteina zawiera jednak o wiele bardziej istotne mankamenty. Do najpoważniejszych z nich, jak będę przekonywał, należą:

* uwzględnienie jedynie alternatywy warunków koniecznych do tego, aby artefakt był dziełem sztuki
* mało precyzyjne określanie tych warunków
* niedocenianie znaczenia doboru płciowego w kształtowaniu preferencji estetycznych
* ignorowanie społecznego kontekstu sztuki (szczególnie ważnego w przypadku sztuki współczesnej)

Zarzuty te sprawiają, że ośmioraka ściezka z pewnością nie jest receptą na stworzenie dzieła sztuki
i może sprawiać wrażenie ścieżki do nikąd. Postaram się jednak wykazać, że wrażenie to jest błędne, o ile przyjąć, że Ramachandran i Hirstein zatrzymali się w połowie drogi. Sądzę, że ścieżka ta wiedzie, mimo wszystko, w kierunku lepszego zrozumienia czynników sprawiających, że wytwory ludzkiej kreatywności stają się dziełami sztuki, chociaż wymaga rozwinięcia i pewnej przebudowy. W trakcie referatu przedstawię projekt takiej przebudowy i niektóre wyniki prowadzonych przeze mnie badań z nim związanych.

Po wykładzie uczestnicy spotkania zadawali pytania, m.in.:

- jak powstała teoria R-H, jaka była ich metodologia badań?

- dlaczego teorie, które wychodzą od naszej wiedzy o percepcji do koncepcji sztuki są akceptowane, natomiast tłumaczenie zjawisk w odwrotnym porządku (od naszej wiedzy o sztuce do wniosków o percepcji) oceniane jest zwykle negatywnie?

- czy wg pana sztuka to tylko ekspozycja bodźców, czy też może ona nieść ze sobą pewne specyficzne wartości (np. odkrywanie prawdy etc.)?

- jakby się Pan odniósł do zarzutu G. Millera dotyczącego trywialności neurologicznych badań nad sztuką?

-czy teoria R-H mogłaby zostać zastosowana również poza sztuką wizualną, np. jakby to miało wyglądać w odniesieniu do muzyki?

[post zostanie uzupełniony wkrótce]

Spotkanie 4. Mózg i porządek (28.11.2009)

2009-12-04T18:27:00.009+01:00

Podczas czwartego w tym roku spotkania sekcji miał miejsce referat, pt. "Dlaczego mózgi lubią porządek?" autorstwa naszego wyśmienitego gościa, dra Kajetana Młynarskiego.

Poniżej wklejam streszczenie napisane przez Adę:

Pytanie wyjściowe prezentowanego referatu brzmiało: "Skąd się bierze niechęć ludzi do uznania przypadku?" Aby odpowiedzieć na to pytanie, dr Młynarski rozpoczął od wytłumaczenia czym jest Złożoność Kołmogorowa. Kompresja informacji, jaką możemy osiągnąć przy znalezieniu prawidłowości rządzących naszym zachowaniem, jest kusząca przede wszystkim ze względu na oszczędność. To właśnie proste i ogólne rozwiązania są najbardziej atrakcyjne i pożądane.

Odpowiedzi na swoje pytanie szukał doktor również w zjawisku superbodźca (bodźca dla którego nie ma hamowania). Stwierdził wręcz, że na poszukiwanie prawidłowości nie ma hamowania tak jak nie ma go na słodycze":) Pożądaną sytuacją jest również zjawisko, kiedy możemy mało poznawać a dużo wiedzieć - z prostej teorii można by wysnuć wiele interesujących wniosków.

Pokusa filozofów jest taka, żeby wymyślić ogólną teorię wszystkiego. Jednak jeśli przekroczymy nieredukowalną złożoność świata i złożoność obliczeniową, zaczniemy nie opisywać swiat, ale go wymyślać. Co więcej, te świat nie będzie miał nic wspólnego ze swiatem w którym żyjemy.

Nie mniej jednak w naturalny sposób dążymy do generalizacji - nawet kosztem strat informacji (generalizacja stratna). Pokusa aby uporządkować świat jest wielka, nie mniej jednak ograniczenia tego daje środowisko.

Zapraszamy na następne spotkanie, które odbędzie się w przyszłą sobotę. Opiekun sekcji, dr Stefan Florek, przedstawi wyniki swoich badań z dziedziny neuroestetyki. Spotykamy się razem z Kołem Neuronus.

Spotkanie 3. Kognitywistyka religii (14.11.2009)

2009-11-15T20:28:00.023+01:00

Na spotkaniu Sekcji Kognitywistycznej KNSF UJ dnia 14 XI 2009 Karolina Prochownik wygłosiła referat „Cognitive Science of Religion” (CSR).
Po wstępie, w którym omówione zostały podstawowe zagadnienia i pojęcia CSR, przedstawiono jak fenomen religii jest wyjaśniany przez czołowych przedstawicieli tego nurtu: Pascala Boyera, następnie Stuarta Guthrie, Justina Barretta, Harvey’a Whitehouse’a oraz Roberta McCauley’a.

W trakcie dyskusji po referacie poruszono następujące kwestie:
1. Dokładniej omówiono wyniki eksperymentu J. Barretta, w którym wykazywał on różnicę między oficjalną a potoczną percepcja bóstw. Stwierdzono, że eksperyment ten może budzić pewne zastrzeżenia metodologiczne.
2. Omówiono koncepcję P. Boyera przyjmowania pojedynczych, minimalnie kontrintuicyjnych cech codziennych przedmiotów. Stwierdzono, że pytanie o przyczynę powstawania i istnienia takich cech pozostaje bez odpowiedzi.
3. Postawiono zarzut, iż badanie religii przez CSR jest de facto badaniem jedynie z perspektywy psychologii ewolucyjnej oraz socjobiologii i nie wyczerpuje istoty zjawiska, pozostawiając poza obszarem badań np. przeżycia religijne.
4. Ostatecznie poruszony został temat naukowości CSR. Wyrażone zostało przekonanie, że nie można uznać CSR za osobną dyscyplinę naukową. Stwierdzono także, że niektóre z jej twierdzeń nie posiadają wyraźnych warunków falsyfikowalności.

(prot. SzM)

Gościem sekcji był profesor Józef Bremer, który zachęca do współpracy w związku z mającym powstać w przyszłym roku nowym kierunkiem na naszym wydziale, kognitywistyką właśnie.
zainteresowanych zachęca się do kontaktowania się: zjbremer@cyf-kr.edu.pl

Spotkanie 2. Filozofia w kognitywistyce (7.11. 2009)

2009-11-15T20:28:00.022+01:00

Na drugim spotkaniu wzięliśmy na warsztat niezwykle istotny dla nas problem: po co kognitywistyce filozofia?

Dyskusja opierała się na tekstach:

"Why cognitive science needs philosophy and Vice Versa" Paula Thagarda
http://cogsci.uwaterloo.ca/Articles/whycogsci.2009.pdf

"The Part of Cognitive Science That Is Philosophy" Daniela Dennetta
http://ase.tufts.edu/cogstud/papers/tops_1015.pdf

Spotkanie 1. Eksperymenty myślowe (17.10.2009)

2009-11-15T20:27:00.006+01:00

Pierwsze spotkanie sekcji nie zostało zaprotokołowane (dopiero po nim ustaliliśmy, że będziemy zapisywać przebieg spotkań).

Tematem były eksperymenty myślowe w filozofii umysłu. Dyskusję zagaiłam ja. W swoim krótkim referacie wyszłam od porównania eksperymentów myślowych w fu do eksperymentów naukowych (niekoniecznie empirycznych! eksperymenty myślowe funkcjonują także np. w fizyce).

Zgodziliśmy się, co do tego, że eksperymenty naukowe osadzone są zawsze w teorii:
- teoria określa ściśle warunki eksperymentu
- nadaje sens poczynionej w wyniku eksperymentu obserwacji (i decyduje, co w danym eksperymencie jest właściwą obserwacją, a co tylko nieistotnym jego zakłóceniem).

Zrobiliśmy mały przegląd znanych nam em w fu i:
- w stosunku, do niektórych orzekliśmy, że są jedynie bardzo sugestywną ilustracją do argumentu, który zapisany w formie założeń i wniosków daje się obalić (argument z chińskiego pokoju),
- co do innych negowaliśmy, że zachodzi w ich przypadku taki rodzaj możliwości zajścia opisanych w nich zdarzeń, jaki został założony (np. pokój Marii) oraz zastanawialiśmy się nad rodzajami możliwości (fizyczna, logiczna etc.) i prawomocnością przechodzenia we wnioskowaniu od logicznej możliwości do jakichkolwiek konkluzji o naszym świecie, w którym nie jest równocześnie możliwością fizyczną,
- w końcu w przypadku niektórych eksperymentów, nie mogliśmy sobie nijak wyobrazić warunków eksperymentu i nie wiedzieliśmy, co tak naprawdę ma być poczynioną w nich obserwacją (odwrócone spektrum, zombie).

Dlatego też zastanawialiśmy się, co by miało być teorią, decydującą o tym, w wypadku filozofii umysłu. Oczywistym kandydatem była logika, ale jakoś nie potrafiliśmy rozwinąć tej myśli. Natomiast (prawie) wszyscy zgodziliśmy się, co do tego, że powszechna intuicja nie powinna być stosowana jako kryterium decydujące o sensie poczynionej w eksperymencie obserwacji (o ile eksperyment myślowy ma rzeczywiście mieć jakąś wartość poznawczą, a nie służyć jedynie jako ilustracja pewnych intuicji albo wręcz chwyt retoryczny).

W trakcie dyskusji pojawiły się liczne dygresje, m.in o tym, co to jest intuicja, co to jest nauka (sic!) i co w ogóle filozofia może przynieść dobrego jakiejkolwiek nauce, a w szczególności kognitywistyce. Ten ostatni temat wybrano (za propozycją Filipa Gęsiarza) do dyskusji na następnym spotkaniu.

Na końcu omówiliśmy krótko kilka kwestii organizacyjnych, z czego najważniejsze to:
- terminy spotkań (mniej więcej co druga sobota, godzina 16)
- formę spotkań (referat + dyskusja lub wspólne omawianie wybranego uprzednio tekstu/tekstów)

O NAS

2009-11-15T20:14:00.024+01:00

SK działa od marca 2006 roku jako sekcja interdyscyplinarna i otwarta na studentów różnych kierunków i wydziałów, a nawet uczelni.
Początkowo mieściła się przy Kole Naukowym Studentów MISH UJ (a jej opiekunem naukowym był wówczas prof. dr hab Jerzy Perzanowski), jednak w 2008 roku została przeniesiona do Koła Naukowego Studentów Filozofii UJ przez Adę Smurzyńską, jej ówczesną przewodniczącą.
Mimo tej przeprowadzki charakter sekcji nie zmienił się i w dalszym ciągu:

"Chcemy spojrzeć na kognitywistykę z możliwie wielu punktów widzenia (filozoficznego, neurobiologicznego, psychologicznego, językoznawczego, antropologicznego, informatycznego) i podjąć próbę wypracowania wspólnego paradygmatu. Za zadanie stawiamy sobie integrację środowiska studenckiego zainteresowanego szeroko pojętymi naukami kognitywnymi i popularyzację kognitywistyki. Głównym obszarem zainteresowań sekcji jest filozofia umysłu oraz badania nad możliwością stworzenia sztucznej inteligencji."*

Spotkania sekcji odbywają się mniej więcej w co drugą sobotę o 16.00 w instytucie filozofii (Grodzka 52) w sali 97.

Opiekunem naukowym sekcji jest dr Stefan Florek (s.florek@iphils.uj.edu.pl)

a przewodniczącą Barbara Grobler**
(barbaragrobler@interia.eu).

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami w sekcji? Dołącz do naszej grupy dyskusyjnej !

Zapraszamy do współpracy!

* z opisu Sekcji Kognitywistycznej Studentów MISH UJ z 2007 roku.
** od początku drugiego semestru roku akademieckiego 2009/2010